معماری زمینه گرا

معماری زمینه گرا چیست ؟

معنی زمینه، بستری است که در آن معماری شکل گرفته و محتوا و فرم را نیز شامل شده است. معماری زمینه گرا ، پدیده‌ ای است که به صورت آبستره و متمایز از پیرامون آن قابل تصور نیست، این پدیده نه تنها در انحصار پتانسیل‌ها، هستی و مشخصه‌های باطنی بستر است بلکه بر روی محیط پیرامونی تاثیر گذاشته و از آن تاثیر پذیرفته است و در این صورت با یکدیگر در تعاملند. در حقیقت در معماری زمینه گرا ، تمامی اجزا در کل به هم پیوسته‌اند و هر جز بر کل تاثیر دارد و هر تغییر در اجزا تاثیرات حیاتی بر کل دارد. این سبک، علمی نیست که از فرهنگ، جامعه، اقتصاد و طبقه‌بندی‌های وابسته به جامعه‌شناسی مجزا شده باشد بلکه پژواک تفکر و منتج از بستر‌ است. زمینه و بستری که در آن آثار معماری شکل گرفته است هویتی دارند به طور مثال دربرگیرنده‌ی مشخصه‌های فیزیکی، جغرافیایی،‌ اقلیمی، اجتماعی، ‌فرهنگی،‌ اقتصادی و تاریخی است. با توجه به این نکته، در هر طراحی، معمار و برنامه‌ریز شهری بایستی در ابتدا مکان و بستر را بشناسد و چنین پارامتری را به عنوان اصل بنیادین در فرایند طراحی در نظر داشته باشد.

معماری زمینه گرا

معماری زمینه‌ گرا در ایران

در ایران معماری زمینه گرا به معماری بومی گفته شده است که بهترین سازگاری را با شرایط اقلیمی داشته باشد و از آن جمله‌اند مشخصه‌های معماری ایرانی تطبیق‌یافته با شرایط آب و هوایی:ایجاد گردش هوا و تهویه‌ی مطبوع با استفاده از بادگیر ایجاد جریان هوای مطبوع توسط فضاهای باز متعدد در بخش‌های اصلی واحد مسکونی,استفاده از سایبان‌های مناسب از طریق پیش‌آمدگی بام و حیاط‌‌‌خلوت‌های سایه‌دار,حوض‌ های آب و پوشش گیاهی مناسب در حیاط مرکزی که تابستان‌های گرم را مطبوع‌تر می‌سازند , ایجاد فضاهای تابستانی و زمستانی برای سکونت در پیرامون حیاط مرکزی، همچنین استفاده از زیرزمین‌ به عنوان فضایی خنک‌کننده در تابستان بسیار معمول است,استفاده از مصالح بومی نظیر آجر، خشت، چوب و غیره,استفاده از ایوان‌ های مسقف در پیرامون حیاط‌خلوت و در مقابل اتاق‌ها تا سایبان‌های مورد نیاز تامین شود و در عین‌حال طراحی فضاهای نیمه‌ باز مناسبی برای روز‌هایی که شرایط آب و هوایی بسیار گرم نیست.

رویکرد معماری زمینه‌ گرا در بافت‌ ها

این سبک معماری در مقیاس‌ها و سطوح مختلفی برخاسته است.
در مقیاس خرد، از خود ساختمان، سایت، زمینه‌ای که ساختمان در آن واقع شده و سپس بافت و همسایگی‌های اطراف تاثیر پذیرفته است. در مقیاس کلان، در محیط شهری معماری زمینه گرا در رابطه با حوزه و بلوکی است که احاطه شده با شهر و حومه‌های شهری است. این سبک فراتر از یک ساختمان رفته و در برگیرنده‌ی همسایگی، منطقه و حوزه و حتی فراتر از ابعاد جهانی است. این نوع از معماری که با عنوان معماری پایدار نیز شناخته شده طراحی ساختمانی است که بایستی ریشه در بافت منطقه‌ای، ناحیه‌ ای بستر داشته باشد و به نحوی طراحی و خلق شده‌ باشد تا از آسیب‌ های محیط‌ زیستی اجتناب شود. طراح و معمار بایستی پیام بافت و زمینه‌ را به درستی بفهمند و سپس با توجه به وضع موجود طراحی کنند. طراحی بایستی بر اساس گرایش‌هایی تحقق‌ یابد که در برگیرنده‌ی اطلاعات محیطی و دید معمارانه‌ ی طراح و همچنین تعاملی دو طرفه است.

نمونه‌های معماری زمینه‌ گرا

شواهد تاریخی در معماری نشان میدهد که در گذشته معماری در تعادل با محیط زیست شکل گرفته است. معماری سنتی با رویکرد پایداری و با توجه به منابع طبیعی و حفظ آن‌ها برای نسل‌های آینده در نظر گرفته شده است. انرژی‌هایی نظیر نور خورشید و باد برای بهبود بخشیدن به شرایط زیستی فضا بوده که در معماری زمینه گرا بسیار دیده شده است. معماری سنتی ایرانی یکی از ستایش‌ آمیزترین معماری در خلق محیطی پایدار و مطلوب برای زندگی است. به طور مثال،کلاه‌ فرنگی‌ها، یخچال‌ها همگی سازگار با محیط‌ زیست و شرایط جوی شواهدی بر این ادعا هستند. در معماری ابیانه ، مسیرهای باریک،پل‌ها و مسیر های پیاده‌ روی مسقف که بین خانه‌ها و در رابطه با واحدهای مسکونی مسیرهایی را به سوی مراکز همسایگی، بازار و عناصر منظر خلق کرده است. یکی از کاربردهای مهم ساباط ارایه‌ی سایه و فضای خنکی برای عابران پس از عبور از کوچه‌های طولانی است.

تعریف معماری زمینه‌ گرا کالبدی

اگر جامعه‌ ای از گذشته خویش جدا شود به این معناست که تلاش انسان‌ها بی‌فایده است و به ادامه‌ی گذشته پایان داده شده است . هماهنگی با زمینه‌ی تاریخی و دانستن آن‌چه نسل گذشته از آن استفاده کرده‌ با اهمیت است. در معماری زمینه گرا بافت و بستر تاریخی مهم و طراحی معماری در پیوند و ارتباط با زمینه برای ایجاد هماهنگی میان ساختمان‌ها، سبک‌های مختلف و به طور کلی ضرورت توجه به محیط کالبدی بااهمیت است. اگر فرم اصلی معماری با بستر و محیط کالبدی سازگار یابد معماری مردمی و در جستجوی تامین رفا ساکنان خود می‌باشد و در ریشه و اساس پاسخی است به ضرورت تامین رفاه و آسایش. معماری زمینه‌گرا کالبدی روش طراحی است که از معماری مردمی زاییده شده است و می‌تواند آن را شکل پیشرفته‌ی معماری طبیعی یک منطقه به حساب آورد که در ارتباط با آب و هوا، فرهنگ و مصالح ساختمانی بیان می‌گردد.

تعریف معماری زمینه‌ گرا کالبدی
ویژگی‌های معماری زمینه‌ گرا سنتی

ویژگی‌های معماری زمینه‌ گرا سنتی

این سبک نوعی از معماری است.
۳که سبب به حداکثر رساندن منفعت از مشخصه‌ های بستر و شرایط محیط‌زیستی شده است.
و محصول آن به حداقل رساندن شرایط نامطلوب ساخت‌وساز است.
از آن جمله‌اند برخی از ویژگی‌ های معماری زمینه گرا به این شرح است.
در نظر گرفتن ویژگی‌های فرهنگی.
‌اجتماعی، تاریخی و اقتصادی افرادی که از ساختمان‌ها استفاده خواهند کرد.
در نظر گرفتن ویژگی‌های شهر، کوچه‌ها، میادین و مصالح بومی,طراحی و ساخت.
سازگار با شرایط آب و هوایی، رطوبت، سرما، گرما، جنگل و بیابان.
در نظر گرفتن سبک زندگی روزمره کاربران ساختمان‌ها و نیازهای آن‌ ها.
ابداع اشکال معماری در ارتباط با بستر , سازگاری فرم بنا با بستر و طراحی برای مردم در رابطه با آب وهوا بایستی انجام شود.
وقتی دو متغیر مردم و بستر با صداقت و اصالت معمار توام شود.
معماری مطلوب سنتی شکل گرفته است.