معماری رنسانس

معماری رنسانس اروپا

معماری رنسانس اروپا در قرن پانزدهم، برداشتی مجدد از معماری رومی و یونانی است استفاده‌ی آزادانه از شیوه‌ ستون‌های دوریک، یونیک و کرنتین سبب ترکیب معماری کلاسیک با اصول جدید انسانی رنسانس شد. ایده‌های معماری رنسانس برای طراحی ساختمان بر اساس تناسبات بدن انسان شکل گرفته و شیوه‌ی متناسب رنسانس ، شیوه‌ ی مبتنی بر استفاده از واحد مقیاس (مدولار) و شیوه‌ی جمع اجزاست. همچنین معماری در دوره رنسانس در ارتباط نزدیک با برنامه‌ریزی شهری و انتشار ایده به لطف تکنیک جدید در چاپ همراه بود. یکی از نمونه‌ آثار چاپی قرن پانزدهم، اثر آلبرتی با عنوان «باب ساختن در ده کتاب» است که به معماری اختصاص دارد. آلبرتی معتقد بود که تمامی ساختمان در یک شبکه‌ی ستون‌ بندی شده قالب شده است، خواه این ستون‌ها عملا وجود داشته و خواه به طور مجازی مطرح شده باشند. آلبرتی این حالت را تفسیم‌بندی شطرنجی فضا نامگذاری کرد. برخی از باشکوه‌ترین فضاهای سبز و یا فضاهای آزاد روستایی نیز که تحت‌ تاثیر معماری رنسانس اروپا آفریده شدند، از آن جمله‌اند : میدان سن مارکو در ونیز ، پیزا در ویچنزا با چهار طاق موسوم به کاخ پیتانو ساخته‌ی پالادیو، پلکان میدان اسپانیا در رم و نمایشی‌ترین آن‌ها میدان سان‌پیتر در جلوی کلیسای سن پیتر رم.

معماری رنسانس

معماری رنسانس در ایران

معماری رنسانس در مساجد و ساختمان‌های گنبدی ایرانی در دوره سلسله‌ی صفوی، زمانی‌که شاه عباس بازسازی اصفهان را آغاز کرد با ساخت میدان نقش جهان در مرکز پایتخت آغاز شد. از ویژگی‌های گنبدهای ایرانی، که آن‌ها را از گنبدهای ساخته شده دوران مسیحیت، عثمانی و امپراطوری مغول متمایز کرده است، کاشی‌های رنگی است به نحوی که نمای خارجی گنبدها همانند فضایی داخلی پوشیده شده است. تعداد چنین گنبدهایی در اصفهان افزایش یافت و شکل آبی متمایز شده بر خط آسمان شهر غالب شد. نور بازتاب شده از گنبدها سبب شده که از دور همانند جواهری پرزرق و برق از دور برای مسافران جاده ابریشم دیده شود. همچنین، ایران عصر صفوی همانند ایران کنونی، حلقه ارتباطی بسیار مهمی در ترددهای بین‌المللی بود، دست‌کم یکی از مسیرهای «جاده ابریشم» از این کشور عبور می‌کرد و در نتیجه شاه عباس به دلایل اقتصادی و نظامی دستور ساخت جاده‌ها با کاروانسراهای متعدد را داد.

ویژگی معماری رنسانس فرانسه

ویژگی معماری رنسانس فرانسه به سبکی گفته می‌شود که از ایتالیا به فرانسه در اوایل قرن شانزدهم وارد شد و سپس در معماری بومی و سنتی توسعه پیدا کرده است. همچنین عصر گذر به رنسانس در فرانسه معادل زمانی است که جزییات رنسانسی با مشخصه‌های معماری گوتیک نظیر و پشت‌بندهای کلیسا و سرمناره‌ها به نحوی پیوند زده شده بودند. آنچه در این دوران جالب توجه بود عبارت است از کیفیت مردانه و اعتدال ساختمان‌های برجسته‌ای که منتج از شیوه‌ی جمعی اجزای پلان، ترکیب‌بندی و جزییات بودند.تزیینات در این دوره تا حد بسیاری محدود و سادگی را ترویج داده است. قلعه‌ چمبورد و باغ‌های رنسانس فرانسوی نظیر باغ تویلری از این جمله است.

تاریخچه سبک معماری رنسانس کلیسای فلورانس

رنسانس در فلورانس انقلابی در زمینه‌ی سبک، زبان، ذوق و سلیقه و تکنیک است. در سال ۱۴۱۸ برای ساخت گنبد کلیسای جامع مسابقه‌ای برگزار شد. برنده‌ی مسابقه فیلیپو برونلسکی بود،‌ کسی که ساخت گنبد را در سال ۱۴۳۸ به پایان رساند، با وجود گذشت چندین قرن هنوز سازه‌ی گنبدی شکل کلیسا باقی مانده و تبدیل به نشانه‌ای در شهر شده است. عصر برونلسکی یکی از مهم‌ترین دوران است و مرحله‌ی نهایی معماری رنسانس جمعی در فلورانس است. در طول مدت بیست سال، استادان فلورانسی ساختمان‌های بسیاری را ساختند و طراحی کردند از جمله‌ی آن‌ها: کلیسای سن‌لورنزو، کلیسای سنتا اسپریتو، ویلای روتوندا. خلاقیت، تخیل و ابتکار از مشخصه‌های کلیدی هنرمندان فلورانسی در قرن پانزدهم است که در نهایت سبب ساخت گنبد کلیسای جامع بدون داشتن فریم داخلی شد.

هنرمندان عصر معماری رنسانس

– فیلیپو برونلسکی
– لئون باتسیتا آلبرتی
– آندریا پالادیو
– میکل‌آنژ
– لئوناردو داوینچی
در دوره رنسانس، اشکال و فرم‌های احیایی الهام گرفته از دوره کلاسیک باستان و به خصوص روم باستان تاثیر مهمی بر روی طراحی درب‌ ها داشته است. به طور مثال، نماها بر اساس نماهای معابد معروف طراحی شدند. قاب درب‌های مستطیل شکل با حاشیه تزینی درگاه دوباره رایج شدند، همان‌طور که درب‌ها با قرنیزها بر روی دستک‌ها نگاه داشته شده و درب‌ها با نقوش رومی تحت تاثیر کاربندی تزئین شده‌اند. درب‌های قوسی همچنین مورد استفاده قرار گرفتند اما قوس‌ها به نحوه‌ی رومی گرد و اغلب دارای سنگ تاج برجسته هستند.

آشنایی با اصول معماری رنسانس

گنبد یکی از مشخصه‌ های کلیدی کلیسای معماری رنسانس است
که معمولا بر روی فضای مرکزی قرار گرفته است.یکی از جنبه‌های کلیدی رنسانس، احیای شیوه ‌های کلاسیک است. معماران رنسانس ایتالیایی اساس طرح‌های خود را در خرابه‌های ساختمان‌ های باستانی گذاشتند، گرچه آن‌ها برخی از تغییرات جدید را در شیوه‌ هایی نظیر شیوه کرنتی با توجه به اهداف خود به وجود آورده‌اند.. استفاده از قوس گرد و پیشانی نگاه داشته شده با ستون در نماها را معماران رنسانسی احیا کردند.در طول دوره رنسانس به خصوص در اوایل این دوره خط بام‌ها در کشورهای مختلف متفاوت بوده است. در ایتالیا بام، شیب کمی داشته و از دوره کلاسیک الهام گرفته است. همچنین بام چهاربر که در انتها و دو طرف زاویه‌ دار است بام رایج این دوره به شمار رفته و قرنیز در محل اتصال دیوار و سقف نیز یکی از عناصر اصلی طراحی بام رنسانس ایتالیاست.

آثار برجسته معماری رنسانس جهان

اگرچه نیاز برای آثارهنری مذهبی و یادمانی نظیر کلیسای جامع، کاخ سلطنتی، معابد و مقبره‌ها در تمامی اروپا در دوره رنسانس ادامه یافته است. اما معماران رنسانسی نیز طیف گسترده‌ای از پروژه‌های ساختمانی نظیر کاخ‌ها، ویلاها، کتابخانه‌ها، بیمارستان‌ها، میادین و پل‌ها را طراحی کردند.
نمونه‌های مشهور و برجسته معماری رنسانسی عبارت است از:
گنبد کلیسای جامع فلورانس ساخته شده توسط برونلسکی
کلیسای سن‌لورنزو ساخته شده توسط برونلسکی
کلیسای سانتا مارایا دلفوریه ساخته شده توسط برونلسکی
ویلا کاپرا ساخته شده توسط پالادیو
میدان سنت‌پیترو
کتابخانه لورنتسو توسط میکل‌آنژ

خصوصیات معماری رنسانس میانه

در دوره‌ی رنسانس میانه ۱۴۰۰-۱۵۰۰ میلادی
معماران برجسته‌ای همچون برونلسکی اهمیت دارند
و هنرمندان معماری رنسانس میانه نظیر لئورناردو داوینچی و میکل‌آنژ هنر را به کمال رساندند.
مجسمه‌ی غول پیکر معروف دیوید که تنها نماد جسورانه‌ی شهر فلورانس بود نخستین پیکره‌ی با عظمت دوره‌ی رنسانس میانه است. شیوه‌ی میکل‌آنژ خاصیت قهرمانی و زیبایی و نیروی فوق بشری است که نشانگر محوریت انسان در هنر رنسانس است. از جمه آثار معماری این دوره طرح ساختمانی برامانته اثر آلبرتی است که دارای گنبدی بزرگ نیم‌کروی بر بالای محل تقاطع دو بازوی اصلی کلیساست که به شکل صلیب یونانی و با طاقی گهواره‌ای است و چهار گنبد کوچک‌تر زوایای کنار آن را پر ساخته است. معماری این کاخ بر پایه‌ی دایره و مربع بنا شده است و به شکل معابد دوران کلاسیک شباهت دارد.